نوێترین پڕۆژه‌ی ئینستیتیوت له‌ قۆناغی كۆتاییدایه‌

دوای ئه‌وه‌ی ئینستیتیوتی كه‌له‌پووری كورد له‌ ساڵی 2008 دا و له‌ چوارچێوه‌ی كاری (توێژینه‌وه‌ و پاراستن)دا پڕۆژه‌ی (كۆمه‌ڵی هه‌قه‌ له‌ شێخ عه‌بدولكه‌ریمی شه‌ده‌ڵه‌وه‌ تا حه‌مه‌ سووری كلاوقووت 1920-1986)ی خسته‌ كارنامه‌ی خۆیه‌وه‌، ئێستا ئه‌م به‌رهه‌مه‌ له‌ قۆناغی كۆتاییدایه‌ و له‌لایه‌ن چه‌ند كه‌سێكی شاره‌زاوه‌ پێداچوونه‌وه‌ی بۆ ده‌كرێت.

Gundê Kilawqut – Devera Şiwan – Kerkûk

ئه‌م لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ له‌ لایه‌ن (ڕێبوار حه‌مه‌ تۆفیق)ه‌وه‌ ئاماده‌كراوه‌ و هه‌ریه‌ك له‌ (چۆنێتی سه‌رهه‌ڵدانی كۆمه‌ڵی هه‌قه‌، زنجیره‌ی ته‌ریقه‌ت و ئیرشادپێكردن، شوێنی جوگرافیا، سه‌رچاوه‌ی بیری هه‌قه‌، په‌یوه‌ندی كۆمه‌ڵه‌كه‌ به‌ هه‌ریه‌ك له‌ به‌هائییه‌كان و ئه‌هلی هه‌قه‌وه‌، ژیانی هه‌ریه‌ك له‌ شێخ عه‌بدولكه‌ریمی شه‌ده‌ڵه‌، مامه‌ ڕه‌زا، حه‌مه‌سووری كلاوقوت..) تێدا باس كراوه‌، كه‌ بۆ هه‌ریه‌ك له‌ ئه‌م باسانه‌، جگه‌ له‌ ئه‌وه‌ی پشت به‌ كۆمه‌ڵێكی زۆر له‌ سه‌رچاوه‌ی نووسراو به‌ستراوه‌، ژماره‌یه‌ك چاوپێكه‌وتنی مه‌یدانیی و چه‌ندین به‌ڵگه‌نامه‌ی ده‌گمه‌نیش كه‌ هه‌ندێكیان بۆ یه‌كه‌مین جاره‌ بلاوبكرێنه‌وه‌، نرخێكی تریان به‌ لێكۆڵینه‌وه‌كه‌ به‌خشیوه‌.

Gundê Kelkesimaq – Devera Sûrdaş - Silêmanî

ئه‌وه‌ی شایه‌نی باسه‌ كۆمه‌ڵی هه‌قه‌ له‌ساڵی 1920 ه‌وه‌ له‌ ناوچه‌ی سورداشی سه‌ر به‌ پارێزگای سلێمانی له‌سه‌ر ده‌ستی (شێخ عه‌بدولكه‌ریمی شه‌ده‌ڵه‌) سه‌ری هه‌ڵداوه‌ و له‌ دواتردا سنووری جوگرافیای هه‌قه‌نشینه‌كان بۆ پارێزگای كه‌ركووك و هه‌ولێریش بلاوبووه‌ته‌وه‌ و تائێستایش باوه‌ڕدار و لایه‌نگریان هه‌رماوه‌. هه‌قه‌كان وه‌ك ڕێبازێك پشتگیریان له‌ هێزی كۆمه‌لایه‌تی هه‌ژارنشین و چینی خواره‌وه‌ی كۆمه‌ڵ كردووه‌، لایه‌نگری ئاشتیی بوون، كوردپه‌روه‌ر و یارمه‌تیده‌ری لێقه‌وماوان بوون، له‌ شۆڕشه‌كانی كورددا پشتگیری شۆڕشیان كردووه‌، خاوه‌نی چه‌ند دابونه‌رتێكی تایبه‌ت به‌خۆیان بوون، له‌لایه‌ن نه‌یاره‌كانیانه‌وه‌ دژایه‌تیان كراوه‌ و سه‌ركرده‌كانیان چه‌ندین جار گیراون و قسه‌یان بۆ هه‌ڵبه‌ستراوه‌.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- - - - - - - - - - - -

Projeya li ser terîqeta Heqe qonaxa dawîn dibire

Projeya Enstîtuya Kelepûrê Kurdî ya li ser Terîqeta Heqe ku di çarçoveya karên “Lêkolîn û Parastinê” ji sala 2008an vir ve ji aliyê Rêbiwar Heme Tofîq ve tê pêkanîn, aniha di qonaxa paşîn de ye ku ji layê çend kesên pispor û şareza ve karê pêdaçûn û redaksiyonê jê ra tê kirin.
Di vê berhemê de, behsa çawatiya peydabûna Terîqeta Heqe, zincîreya terîqetê û îrşada wê, devera wê ya cografîk, çavkaniya hizra Heqe, têkiliya terîqetê bi Ehl-î Heqan û Behayîkan ve, jiyana Şêx Ebdulkerîmî Şedele, Mame Reza û Hemesûrî Kilawqut) hatiye kirin û ji bo vê yekê jî digel ku pişt ji gelek çavkaniyên nivîskî hatiye hilanîn, her weha bi xebatên meydanî û çendîn belgenameyên nadîde ku hin jê ev cara pêşîn e têne belavkirin, ev berhem giranbihatir bûye.
Hêjayî gotinê ye, Terîqeta Heqe di sala 1920î de li başûrê Kurdistanê li devera Sûrdaş ya ser bi parêzgeha Silêmaniyê li ser destê Şêx Ebdulkerîmî Şedele rabûye û dû ra li nav sînorê Kerkûk û Hewlêrê jî belav bûye ku niha jî bawermend û tagirên wê her mane. Terîqeta Heqe, ku ji Neqişbendiyan cihê bûye, bêhtir pişta çîna hejar û bindestan û lêqewimiyan girtiye û tagirê aştiyê bûye. Digel vê yekê jî neyarên wan dijminatiya wan kiriye û pêşengên wan çendîn caran hatine girtin û nav bi pey wan hatiye xistin. Ciyê gotinê ye, ew terîqeteke Kurdperwer bûye û piştgiriya şoreşên kurdan kiriye.